Tránh mang thai khi đang bị bệnh lao

- Streptomycin: Thuốc ngấm vào nhau thai và sữa gây độc cho thai nhi mà hậu quả nặng nề là đứa trẻ khi sinh ra sẽ điếc và câm bẩm sinh.
- Rifampicin: Làm giảm tác dụng của thuốc tránh thai. Chính vì vậy khi đang điều trị bằng rifampicin muốn tránh thai bằng thuốc thì phải dùng với liều cao hơn. Nhưng tốt hơn hết là dùng biện pháp tránh thai khác.
Trên thực nghiệm rifampicin có thể gây quái thai cho chuột nhưng trên người thì chưa khẳng định tác dụng xấu này. Rifampicin còn gây giảm tiểu cầu dẫn đến gây xuất huyết cho mẹ khi sinh và cho trẻ sơ sinh. Thuốc còn ngấm vào sữa, gây nhiều độc hại cho con.

- Isoniazid gây độc cho cả mẹ lẫn con, tuy nhiên vẫn còn là một thuốc ít gây tai biến nhất và dễ sử dụng.
- Pyrazinamid: Ngoài tác dụng gây quái thai trên chuột thực nghiệm nhưng không khẳng định trên người, khi uống pyrazinamid còn làm cho da mặt sần sùi, nhiều trứng cá. Làn da mặt sẽ hồi phục khi ngừng thuốc, và trứng cá có thể giảm khi dùng các thuốc bôi có trên thị trường. Thuốc còn gây sạm da, nhất là về mùa hè do ảnh hưởng của ánh nắng, vì vậy khi đang điều trị bằng pyrazinamid cần tránh ra nắng, nếu buộc phải đi ra nắng thì nên đội mũ và mặc áo chống nắng.
- Ethambutol: Cũng độc cho mẹ và cho con, nếu có thai có thể đẻ ra một trẻ mù bẩm sinh, còn nếu cho trẻ bú sữa có ethambutol trẻ có thể khiếm thị. Chính vì vậy mà ethambutol không có mặt trong phác đồ chữa bệnh lao cho trẻ em, phụ nữ có thai và cho con bú.
Như vậy, qua những tác dụng không mong muốn của các thuốc chống lao đối với phụ nữ đã trình bày ở trên, ngoài tư vấn những điểm chung người bác sĩ cần chú ý:
- Trước khi chỉ định thuốc chống lao phải hỏi một điều rất cần thiết là hiện có mang thai không? Đang cho con bú không?
- Phác đồ được chỉ định cho người có thai và cho con bú là 2RHZ/4RH.
- Hai tháng tấn công bằng rifampicin, isoniazid và pyrazinamid.
- 4 tháng duy trì bằng rifampicin và isoniazid.
Tuy rifampicin, isoniazid và pyrazinamid cũng độc cho mẹ và con nhưng để chữa và chữa khỏi lao buộc phải chấp nhận. Nhiều theo dõi đã cho thấy mẹ bị lao vừa điều trị vừa cho con bú không ảnh hưởng gì đến sự phát triển của trẻ. Còn steptomycin và ethambutol không được chỉ định vì ảnh hưởng nặng nề đến khả năng nghe nhìn của trẻ.

BS. Bình Lâm (Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Trung ương)
Báo Sức khỏe đời sống