Lao kháng thuốc – Hiểm họa khôn lường

Ý thức vệ sinh cá nhân kém, môi trường ô nhiễm và gồm nhiều thành phần dân cư từ khắp các nơi, Hà Nội là nơi có tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh lao và lao kháng thuốc cao nhất trên cả nước. Khi bệnh lây từ người bệnh sang người lành, sẽ là tai họa khủng khiếp hơn rất nhiều nếu đó là chủng kháng thuốc.

 Bi kịch kháng thuốc

K.T.T, 25 tuổi, sinh sống tại phường Định Công – Hoàng Mai – HN, làm việc tại một công ty viễn thông. Anh T sống lành mạnh, không hút thuốc, uống rượu hay lao động nặng nhọc, làm việc tại văn phòng nhưng lại được chẩn đoán là mắc bệnh lao. Được uống thuốc, tiêm thuốc đều đặn ròng rã hơn 6 tháng trời nhưng T. vẫn ho nhiều đờm và tức ngực. T. đi xét nghiệm lại và bác sĩ kết luận rằng anh đã bị mắc lao kháng thuốc. Tiếp xúc với phóng viên ngày 25/6, T cho biết đang được điều trị theo phác đồ với 4 loại thuốc khác nhau, mỗi loại trung bình 1,5 triệu/ tháng nhưng cơ hội thành công cũng chỉ khoảng 50%. Anh lo lắng: “Lần này thất bại nữa là coi như xong, hết cách!”

Không giống anh T, chị P.V.A , 22 tuổi, trú tại Từ Liêm – Hà Nội lại là nạn nhân của bệnh AIDS mà chị mắc phải 2 năm trước đó. Khi mắc bệnh lao, A. cũng đã cố gắng hết sức chữa trị, nhưng sau 8 tháng trời, bác sĩ cho biết chị đã kháng gần như mọi thứ thuốc trong phác đồ thường quy. Được chuyển sang phác đồ dành cho lao kháng thuốc, 2 tháng qua A. vẫn gầy rộc người, nhiều khả năng lại thất bại.

lao kháng thuốc

Trong thực tế, bi kịch kháng thuốc lao nhiều lúc có nguyên nhân từ chính bệnh nhân. Như D.T.L, 32 tuổi, nhân viên tại một công ty may mặc là một điển hình. Đang điều trị lao được 5 tháng có kết quả tốt, lên cân, da dẻ hồng hào, nghĩ rằng mình hết bệnh và có nhu cầu sinh con, nên chị tự ý dừng sử dụng thuốc. Kết quả là nửa năm sau bệnh cũ tái phát, lần này chị đi điều trị phòng khám tư, 4 tháng tốn hết chục triệu đồng, bệnh không hết vì vi khuẩn không còn nhạy với những kháng sinh thông thường. Những ngày này, chị nằm bẹp một chỗ, mất việc làm, thai trong bụng đang lớn dần…

Lao kháng thuốc, thầy thuốc bó tay

 Bác sĩ Nguyễn Hồng Đức, trưởng khoa khám Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, cho biết vi khuẩn lao kháng thuốc có thể xuất phát từ thay đổi tự nhiên của chính chúng để tồn tại hoặc do con người gây ra từ việc sử dụng kháng sinh bừa bãi, bệnh nhân không tôn trọng phác đồ điều trị (bỏ giữa chừng, dùng thuốc không đều, không đúng liều…). Do nồng độ thuốc kháng lao trong máu người bệnh không đủ cao để giết chết vi khuẩn nên chúng nhanh chóng tìm cách kháng lại thuốc bằng cách thay đổi cấu trúc của một số gien (đột biến gien). Những vi khuẩn lao “đột biến” này nhanh chóng sinh sôi nảy nở, tiếp tục gây bệnh trở lại và tạo ra bệnh lao kháng thuốc.

Một khảo sát vào năm 2004 của chương trình chống lao quốc gia cho thấy địa phương nào có mật độ và lưu chuyển dân số đông, y tế tư và hiệu thuốc phát triển thì nơi đó có tỷ lệ điều trị thất bại, tái phát, mạn tính của bệnh nhân lao cũng cao nhất. Kháng thuốc còn xuất phát từ bác sĩ điều trị. Một bác sĩ chuyên khoa lao nhận xét, tưởng chừng là một bệnh đơn giản ai cũng biết, nhưng không chỉ bác sĩ thông thường mà ngay cả bác sĩ chuyên khoa hô hấp đôi khi cũng không biết điều trị lao đúng cách do thiếu cập nhật chuyên môn, chiều lòng bệnh nhân hay vì lợi nhuận. Phần lớn trường hợp này rơi vào các phòng mạch tư.

Thống kê của Chương trình Phòng chống lao Quốc gia cho thấy hằng năm cả nước có thêm 120.000 bệnh nhân lao các thể, trong đó 55.000- 60.000 bệnh nhân ho khạc ra vi khuẩn và mỗi ngày có khoảng 50 người chết vì bệnh lao. Tuy nhiên, mối lo hàng đầu không phải là sự gia tăng của bệnh hay tỷ lệ tử vong mà là tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn. Theo PGS-TS Đinh Ngọc Sĩ, giám đốc Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương, tình hình bệnh lao kháng thuốc ở nước ta khá cao: 32,5% và tỷ lệ kháng đa thuốc khoảng 3%. Đây là một con số đáng lưu ý, bởi chi phí để điều trị bệnh nhân lao kháng đa thuốc gấp hàng chục lần so với bệnh nhân lao thông thường vì thuốc để chữa trị rất đắt.

Theo Hà Linh