Ngày Thế giới phòng chống bệnh Lao phổi năm nay có chủ đề là “Tiếp cận ba triệu người”. Tại sao ba triệu người? Đó chính là số người bị bệnh lao mà các hệ thống y tế công cộng đã bỏ lỡ.

1.Bệnh Lao là gì?
What is Tuberculosis?
Bệnh nhân tại Bệnh viện Daru PNG. Photo: Philippe Schneider / World Vision

Lao là một bệnh viên nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Đây là căn bệnh do một vi khuẩn gây ra khiến nhiều người thiệt mạng thứ hai trên thế giới sau HIV/AIDS. Vi khuẩn này lây qua không khí dưới dạng hạt nước như ho, sổ mũi hay nước miếng.

2. Làm sao phát hiện bệnh Lao?
How is TB diagnosed
Phân tích x-quang phổi. Photo: ABC

Tại nhiều nước, bệnh lao thường được phát hiện khi phân tích bằng kính hiển vi mẫu đờm từ phổi của bệnh nhân khạc ra khi ho.

Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế giới, cách thức này không phát hiện được hết các loại bệnh lao và phát hiện vi khuẩn lao kháng nhiều loại thuốc (MDR-TB) càng phức tạp hơn.

Nếu có đủ thiết bị thì chụp x-quang phổi có thể dùng để phát hiện những vết trên phổi.

3. MDR-TB là gì?
What is MDR-TB?
Bệnh nhân MDR-TB tại tỉnh Rayong, Thái Lan. Photo: USAID Asia.

Vi khuẩn lao kháng nhiều loại thuốc (MDR-TB) là một chủng vi khuẩn Lao không phản ứng với các loại thuốc thông dụng. Nguyên nhân dẫn đến MDR-TB là do phương thức điều trị không phù hợp, trong đó bao gồm sử dụng thuốc không đúng cách hoặc thuốc có chất lượng kém.

Số liệu của WHO cho năm 2012 ước tính có 450 nghìn người trên thế giới phát triển MDR-TB. Trong số đó có khoảng 9,6% bị XDR-TB hay còn gọi là lao phổi kháng thuốc cực độ. Những bệnh nhân này cũng chỉ phản ứng với rất ít các loại thuốc.

4. Có bao nhiêu người trên thế giới bị lao phổi?
How many people world-wide have TB?
Khu điều trị bệnh lao tại bệnh viện Kiribati. Photo: Lorrie Graham / AusAid

Theo Báo cáo toàn cầu về bệnh Lao WHO năm 2013, có 8,6 triệu người bị bệnh lao năm 2012 và hơn 1,1 triệu người thiệt mạng do bệnh này.

Tuy nhiên, trong gần 9 triệu người mắc bệnh lao trên thế giới, dự đoán khoảng một phần ba trong số họ không được các cơ quan y tế phát hiện. Điều này cũng là lí do khiến chủ đề của Ngày Thế giới phòng chống bệnh Lao năm nay là: tiếp cận ba triệu người bệnh.

Tỷ lệ bệnh lao được tính trên 100 nghìn người và báo cáo 2013 về Lao của WHO cho biết có 429 người trên 100 nghìn người tại Kiribati bị lao, 411 trên 100 nghìn người tại Campuchia, 377 trên 100 nghìn người ở Myanmar và 348 trên 100 nghìn người ở Papua New Guinea.

5. Tại sao ngày 24 tháng Ba là ngày Thế giới phòng chống bệnh Lao?
Why is 24 March TB Day?
Một gia đình tại bệnh viện Daru Hospital PNG. Photo: Philippe Schneider / World Vision

Ngày 24 Tháng Ba là ngày bác sĩ Robert Koch thông báo ông đã phát hiện ra nguyên nhân dẫn đến bệnh lao và vi khuẩn dẫn đến bệnh lao , tubercle bacillus. Bác sĩ Koch đã nhận được giải thưởng Nobel vào năm 1905 và ngày kỷ niệm này được chọn là ngày Thế giới phòng chống bệnh lao.

6. Bệnh lao có từ bao giờ?
How long has TB been around?
Xác ướp Shepenmehyt, khoảng 600 năm trước công nguyên. Photo: Tim Leslie, ABC

Các nhà khoa học đã tìm được bằng chứng khiến họ tin tưởng là vi khuẩn lao trong xác ướp Ai Cập và Peru. Một báo cáo phát hành năm 2009 của Hiệp hội Hoàng gia cho thấy bệnh Lao có vẻ là nguyên nhân chính  dẫn đến cái chết của Irtyersenu, một người phụ nữ sống khoảng 600 năm trước công nguyên và được trôn tại nghĩa địa Thebes.

7. Thách thức của bệnh lao đối với Châu Á Thái Bình Dương là gì?
What are the biggest TB challenges faced by the Asia Pacific region?
Bệnh nhân tại bệnh viên Daru, PNG. Photo: Philippe Schneider / World Vision

Tại Papua New Guinea, hai thách thức lớn nhất để có thể chế ngự được bệnh lao là việc thiếu đầu tư vào y tế và việc các chủng bệnh lao kháng thuốc tăng theo cô Emma McBryde, chuyên gia về bệnh lây truyền tại Viện Burnet.

“Lao kháng các loại thuốc MDR-TB tốn kém hơn nhiều để điều trị và tạo nên một gánh nặng đối với hệ thống sức khỏe tại Papua New Guinea… Kết hợp việc điều trị lâu dài tại bệnh viên và chi phí chữa trị cùng gánh nặng và thời gian dùng thuốc khiến MDR-TB khó có thể điều trị hơn và tốn kém hơn khoảng 200 lần.

Theo Hà Linh